Zbiorowiska roślinne łąk i pastwisk w fitosocjologicznym systemie klasyfikacyjnym
Maria Grynia
pgolinsk@up.poznan.plKatedra Łąkarstwa Akademii Rolniczej w Poznaniu (Poland)
Anna Kryszak
Katedra Łąkarstwa Akademii Rolniczej w Poznaniu (Poland)
Abstrakt
Badania przeprowadzone w ostatnim 50-leciu wykazały znaczne zróżnicowanie zbiorowisk łąk i pastwisk pod względem syntaksonomicznym. W klasie Molinio-Arrhenatheretea, Matuszkiewicz (2001) wyróżnił 29 jednostek podstawowych (zespołów), faktycznie włączając podzespoły, warianty i inne zbiorowiska roślinne jest ich o ok. 50% więcej. W związku z postępem badań fitosocjologicznych w całej Europie, w tym także w Polsce zachodzi potrzeba dokonywania zmian w systemie klasyfikacyjnym zbiorowisk. W przedstawionym opracowaniu uwzględniono wyniki wieloletnich badań, od roku 1955–2001, Katedry Łąkarstwa Akademii Rolniczej w Poznaniu oraz prace z innych ośrodków naukowych w kraju. W sumie oparto się na ponad 10 tysiącach zdjęć florystycznych, wykonanych metodą Braun-Blanqueta i na zestawieniach tabelarycznych własnych i różnych autorów w Polsce. W pracy dokonano porównania, z wynikami własnymi, zmian zaszłych w fitosocjologicznym systemie klasyfikacyjnym (Matuszkiewicz, 2001) w klasach: Phragmitetea i Molinio-Arrhenatheretea. W systemie tym nie uwzględnia się wielu prac i wyników badaczy z katedr łąkarskich Akademii Rolniczych w kraju prowadzących od wielu lat badania na łąkach i pastwiskach, co jest ze szkodą dla systemu klasyfikacyjnego. W tej sytuacji warto byłoby uzupełnić dotychczasowy system zbiorowisk łąkowych, podając w nim oprócz zespołów, także niższe jednostki systematyczne: podzespoły i warianty, a nawet postaci degradacyjne fitocenoz, gdyż ma to duże znaczenie zarówno dla nauki (ubożenie florystyczne łąk), praktyki rolniczej (wysokość i jakość plonów), jak i ochrony środowiska i przyrody.
Słowa kluczowe:
Molinio-Arrhenatheretea, Phragmitetea, fitosocjologiczne systemy klasyfikacyjne, jednostki systematyczneBibliografia
Barabasz B. 1997. Zmiany roślinności łąk w północnej części Puszczy Niepołomickiej. Stud. Nat. 43.
Google Scholar
Barkman J. J., Moravec J., Rauschert S. 1995. Kodeks nomenklatury fitosocjologicznej. Pol. Bot. Stud. Guidebook, Ser.16: 3 — 58.
Google Scholar
Baryła R. 1964. Zbiorowiska roślinne w dolinie rzeki Żółkiewki Ann. Univ. Mariae Curie-Skłodowska Sect. E, 19, 11: 229 — 262.
Google Scholar
Baryła R. 1970. Zbiorowiska roślinne w dolinie rzeki Giełczwi i Radomirki. Ann. Univ.Mariae Curie-Skłodowska Sect. E, 25, 13: 167 — 186.
Google Scholar
Baryła R. 1975. Zbiorowiska roślinne w dolinie rzeki Tyśmienicy przed i po regulacji stosunków wodnych. Zesz. Probl. Post. Nauk Rol. 169: 109 — 114.
Google Scholar
Braun-Blanquet J. 1921. Prinzipien einer Systematik der Pflanzengesellschaften auf floristischer Grundlage. Jahrb.St.Gallen Naturw. Ges., 57, II, St.Gallen.
Google Scholar
Braun-Blanquet J. 1964. Pflanzensoziologie. Grundzüge der Vegetationskunde. Springer Verlag, Wien-New York: 1 — 865.
DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-7091-8110-2_1
Google Scholar
Brzeg A., Ratyńska H. 1983. Nadbrzeżne zbiorowiska roślinne nad Wartą w Poznaniu i ich cechy antropogeniczne. Bad. Fizjogr. nad Polską Zach. B, 34: 79 — 102.
Google Scholar
Brzeg A., Wojterska M. 1996. Przegląd systematyczny zbiorowisk roślinnych Wielkopolski wraz z oceną ich zagrożenia. Bad. Fizjogr. nad Polską Zach. B, 45: 7 — 40.
Google Scholar
Brzeg A., Wojterska M. 2001. Zespoły roślinne Wielkopolski, ich stan poznania i zagrożenie. W „Szata roślinna Wielkopolski i Pojezierza Pomorskiego. Przewodnik Sesji terenowych 52 Zjazdu PTB: 39 — 110.
Google Scholar
Denisiuk Z. 1980. Łąki turzycowe Wielkopolski (klasa Phragmitetea). Stud. Nat., A,2: 5 — 140.
Google Scholar
Denisiuk Z., Grynia M. 1965. Zbiorowisko situ rozpierzchłego na Pobrzeżu Słowińskim. Pr. Kom. Nauk Roln. Kom. Nauk Leśn. PTPN, 19, 1:29 — 58.
Google Scholar
Dubiel E. 1987. Dolina Wierzbanówki:10.Zbiorowiska łąkowe. Zesz. Nauk Uniw. Jagiellon. Pr. Bot.14: 51 — 86.
Google Scholar
Fijałowski D. 1966. Zbiorowiska roślinne lewobrzeżnej doliny Bugu w granicach woj. lubelskiego. Ann. Uniw. Mariae Curie-Skłodowska, 21, 17: 31 — 247.
Google Scholar
Fijałkowski D. 1991. Zespoły roślinne Lubelszczyzny. Wyd. UMCS, Lublin.
Google Scholar
Fijałkowski D., Chojnacka-Fijałkowska E. 1990. Zbiorowiska z klasy Phragmitetea, Molinio-Arrhenatheretea i Scheuchzerio-Caricetea fuscae w makroregionie lubelskim. Rocz. Nauk Rol. Ser. D: 219.
Google Scholar
Grynia M. 1961. Stellario-Deschampsietum na przykładzie łąk doliny Wełny. Rocz. Nauk Rol., F, 74,: 695 — 716.
Google Scholar
Grynia M. 1962. Łąki trzęślicowe Wielkopolski. Prace Kom. Nauk Roln. Kom. Nauk Leśn., PTPN, 13, 2: 144 — 268.
Google Scholar
Grynia M. 1968. Porównawcza analiza geobotaniczna łąk trzęślicowych występujących w różnych regionach Polski. Pr. Kom. Nauk Rol. Kom. Nauk Leśn. PTPN, 26: 115 — 172.
Google Scholar
Grynia M. 1971. Charakterystyka geobotaniczna łąk śmiałkowych na przykładzie niektórych dolin Polski Zachodniej. Pr. Kom. Nauk Rol. Kom. Nauk Leśn., 31: 223 — 239.
Google Scholar
Grynia M. 1974. Gatunki traw i zbiorowiska jako wskaźniki siedliska. W: Trawy uprawne i dziko rosnące. Red .M. Falkowski, PWRiL, Warszawa: 446 — 490.
Google Scholar
Grynia M. 1975. Przekształcanie się zbiorowisk łąkowo-pastwiskowych w ostatnich dziesiątkach lat, jako wskaźnik zmian w środowisku przyrodniczo-rolniczym. Zesz. Probl. Post. Nauk Roln., 169: 31 — 40.
Google Scholar
Grynia M. 1987. Charakterystyka geobotaniczna i znaczenie gospodarcze łąk rajgrasowych w Wielkopolsce. Zesz. Probl. Post. Nauk Rol., 308: 81 — 86.
Google Scholar
Grynia M. 1995. Podział fitosocjologiczny zbiorowisk roślinnych łąk i pastwisk oraz charakterystyka ważniejszych zbiorowisk. W: Łąkarstwo. Red. M. Grynia, Wyd. AR, Poznań.
Google Scholar
Grynia M., Grzelak M., Kryszak A., Zastawny J. 1987. Udział Arrhenatherum elatius w runi łąk grądowych w Wielkopolsce jako wyraz zmian w środowisku. Zesz. Probl. Post. Nauk Rol. 308: 125 — 129.
Google Scholar
Grynia M., Kroehnke R., Mikiciuk J. 1967. Ważniejsze zbiorowiska roślinności łąkowej w dolinie Mogilnicy. Pr. Kom. Nauk Rol. Kom. Nauk Leśn. PTPN, 23, 1: 95 — 130.
Google Scholar
Grynia M., Kryszak A. 1993. Geobotaniczna ocena łąk w dolinie Samy Leszczyńskiej. Bad. Fizjogr. nad Polską Zach., B, 42: 129 — 147.
Google Scholar
Grynia M., Kryszak A.1996. Ocena geobotaniczna i gospodarcza zbiorowisk łąkowych Obniżenia Dusznickiego oraz Gór Bystrzyckich. Zesz. Probl. Post. Nauk Rol. 442: 97 — 104.
Google Scholar
Grynia M., Kryszak A. 1997. The occurrence and diversity of grass species in plant communities of the Molinio-Arrhenatheretea class in the Wielkopolska region (Poland). Fragm. Florist. Geobot. 42, 2: 311 — 325.
Google Scholar
Hereźniak J. 1972. Zbiorowiska roślinne doliny Widawki. Monogr. Bot. 35: 3 — 160.
DOI: https://doi.org/10.5586/mb.1972.001
Google Scholar
Izdebska M. 1969. Zbiorowiska roślinne górnego odcinka doliny Wieprza ze szczególnym uwzględnieniem zbiorowisk łąkowych. Fragm. Florist.Geobot. 15, 3: 283 — 332.
Google Scholar
Kącki Z. 2001. Przekształcenia łak trzęślicowych na Dolnym Śląsku. Maszyn. Rozpr. Dokt. Instytutu Botaniki Uniw. Wrocławskiego.
Google Scholar
Kochanowska R.1971. Łąki rdestowo-ostrożeniowe (Cirsio-Polygonetum Tx.51) na terenie woj. szczecińskiego. Fragm. Florist. Geobot. 17, 1: 129 — 145.
Google Scholar
Kochanowska R. 1996. Characterization and valuation of wetlands and grasslands in Poland. Wyd. IMUZ, Falenty: 1 — 22.
Google Scholar
Kochanowska R., Rygielski T. 1994. Zmiany i zagrożenia ekosystemów łąkowych Pomorza Zachodniego w wyniku antropopresji. Wiad. Melior. Łąk, 1: 40 — 42.
Google Scholar
Kotańska M. 1993. Reakcja wilgotnych łąk ze związku Calthion na zmienność pogody i sposób użytkowania – 13 lat badań na stałych poletkach. Stud. Nat. 40: 1 — 48.
Google Scholar
Kryszak A. 2001. Różnorodność florystyczna zespołów łąk i pastwisk klasy Molinio-Arrhenatheretea R.Tx.1937 w Wielkopolsce w aspekcie ich wartości gospodarczej. Rocz. AR w Poznaniu, Rozprawy Naukowe, z. 314.
Google Scholar
Kucharski L. 1996. Szata roślinna gleb hydrogenicznych Kujaw Południowych. III. Zespoły i zbiorowiska roślinne łąk, torfowisk, zarośli. Acta Univ. Lodz. Folia Bot., 11: 33 — 63.
Google Scholar
Kucharski L.1997. Roślinność łąk w województwie skierniewickim i jej zmiany w bieżącym stuleciu. Przegl. Przyr. 7, 1/2: 63 — 72.
Google Scholar
Kucharski L. 1999. Szata roślinna łąk Polski Środkowej i jej zmiany w XX stuleciu. Wyd. UŁ, Łódź.
Google Scholar
Łyduch L. 1972. Zbiorowiska łąkowo-bagienne gleb węglanowych w południowej części woj. Szczecińskiego i gospodarcze ich wykorzystanie. Rozpr. WSR Szczec, 31: 5 — 46.
Google Scholar
Matuszkiewicz W. 1982. Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. PWN, Warszawa.
Google Scholar
Matuszkiewicz W. 2001. Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. PWN, Warszawa
Google Scholar
Młynarczyk K., Marks E., Korona E. 1996. Wybrane zbiorowiska łąkowo-pastwiskowe centralnej części Mazurskiego Parku Krajobrazowego. Zesz. Probl. Post. Nauk Rol. 442: 333 — 340.
Google Scholar
Mosek B. 1977. Geobotaniczna charakterystyka zbiorowisk roślinnych trwałych użytków zielonych w dolinie Bystrzycy na odcinku między Sulowem a Lublinem. Maszyn. Rozpr. Dokt. Kat. Upr. Łąk i Pastwisk, AR Lublin.
Google Scholar
Mosek B., Jargiełło J. 1986. Kierunki sukcesji zbiorowisk roślinnych na łąkach zemborzyckich w latach 1926–1972. Ann. Univ. Mariae Curie-Skłodowska, Sect. E, 41, 14: 151 — 162.
Google Scholar
Nowiński M. 1967. Polskie zbiorowiska trawiaste i turzycowe. PWRiL Warszawa.
Google Scholar
Olesiński L. 1988. Geobotaniczna charakterystyka Niziny Staropruskiej. Zesz. Nauk AR-T Olszt. 48: 12 — 18.
Google Scholar
Olesiński L., Olkowski M. 1987. Arrhenatheretum medioeuropaeum na łąkach grądowych Pojezierza Mazurskiego. Zesz. Probl. Post. Nauk Rol. 308: 87 — 97.
Google Scholar
Paczoski J. 1925. Szkice fitosocjologiczne. Bibl. Bot. Wyd. Pol. Tow. Bot., Warszawa.
Google Scholar
Paczoski J. 1930. Zmiany szaty roślinnej. Kosmos B. Lwów.
Google Scholar
Pawłowski B., Pawłowska S., Zarzycki K. 1960. Zespoły roślinne kośnych łąk północnej części Tatr i Podtarza. Fragm. Florist. Geobot., 6, 2: 95 — 226.
Google Scholar
Pawłowski B., Zarzycki K. 1977. Zespoły łąkowo-wrzosowiskowe. W: Szata roślinna Polski. T.1. W. Szafer, K. Zarzycki, (red.), PWN, Warszawa.
Google Scholar
Polakowski B. 1962. Badania geobotaniczne łąk doliny rzeki Łyny. Zesz. Nauk WSR Olszt. 12: 221 — 223.
Google Scholar
Polakowski B. 1963. Stosunki geobotaniczne Pomorza Wschodniego. Zesz. Nauk. WSR Olszt. 15: 3 — 167.
Google Scholar
Ralski E. 1930. Hale i łąki Pilska w Beskidzie Zachodnim. PAU, Pr. Roln. Leśn., Kraków.
Google Scholar
Sławiński W. 1949. Molinietum coeruleae Koch (1926) nad Chodlem (Kotlina Chodelska). Ann. Univ. Mariae Curie-Skłodowska, Sect. E, 4,8: 351 — 357.
Google Scholar
Sławiński W. 1953. Arrhenatheretum elatioris nad Wisłą. Ann. Univ. Mariae Curie-Skłodowska, Sect. E, 5: 77 — 83.
Google Scholar
Staniewska-Zątek W. 1972. Łąkowe zbiorowiska roślinne w dolinach Samy i Samicy koło Poznania. Pr. Kom. Nauk Roln. Kom. Nauk Leśn. PTPN, 33: 251 — 289.
Google Scholar
Szafer W.1919. O rozmieszczeniu geograficznym traw w Polsce. Przegl.Geogr.1.
Google Scholar
Szafer W. 1977. Szata roślinna Polski. PWN, Warszawa.
Google Scholar
Szoszkiewicz J. 1966. Zbiorowiska trawiaste łąk łęgowych w dolinie Warty. Zesz. Probl. Post. Nauk Roln., 66: 61 — 69.
Google Scholar
Szoszkiewicz J. 1967. Zbiorowiska roślinne łąk łęgowych w dolinie Warty. Cz. A. Zbiorowiska klasy Phragmitetea i Plantaginetea. Pr. Kom. Nauk Roln. Kom. Nauk Leśn. PTPN, 23, 2: 465 — 501.
Google Scholar
Szoszkiewicz J.1968. Zbiorowiska roślinne łąk grądowych w dolinie Warty. Cz.B. Zbiorowiska klasy Molinio-Arrhenatheretea. Pr. Kom. Nauk Roln. Kom. Nauk Leśn. PTPN, 24: 283 — 325.
Google Scholar
Szoszkiewicz J., Czapiewski T.1980. Zróżnicowanie florystyczne niektórych zbiorowisk trawiastych na Łąkach Czerskich. Rocz. AR Pozn., 118, Ser. Rol., 22: 145 — 156.
Google Scholar
Szoszkiewicz J., Kowalczyk M. 1977. Łąki konietlicowe (Trisetetum flavescentis) w dolinie Rowu Gorzyckiego koło Czempinia. Pr. Kom. Nauk Roln. Kom. Nauk Leśn. PTPN, 43: 261 — 269.
Google Scholar
Szoszkiewicz K. 1995. Fitosocjologiczna i rolnicza ocena łąk w dolinie Środkowej Noteci z uwzględnieniem skutków melioracji. Maszyn. Rozpr. Dokt. Kat. Łąk. AR, Poznań.
Google Scholar
Trąba C. 1988. Zbiorowiska roślinności łąkowej w dolinie Czarnego Potoku koło Zamościa. Ann Univ. Mariae Curie-Skłodowska, Sect. E, 43, 11: 77 — 94.
Google Scholar
Trąba C. 1992. Łąki doliny Jacenki pod względem florystycznym i siedliskowym. Cz. I i II. Ann. Univ.Mariae Curie-Skłodowska, Sect. E, 47: 6 — 7.
Google Scholar
Trąba C. 1994. Florystyczna i rolnicza charakterystyka łąk i pastwisk w dorzeczu Łabuńki. Rozpr. Nauk. AR Lublin: 163 ss.
Google Scholar
Weber H. E., Moravec J., Theurillat J. P. 2000. International Code of Phytosociological Nomenclature. 3rd Edition. Journal of Vegetation Science, 11: 739 — 768.
DOI: https://doi.org/10.2307/3236580
Google Scholar
Załuski T. 1971. Zbiorowiska łąkowe doliny Żegliny w powiecie sieradzkim. Maszyn. Pr. magist .Kat. Bot. UŁ, Łódź.
Google Scholar
Załuski T.1978. Zbiorowiska łąkowe i torfowiskowe dorzecza Pilicy. Stud. Dokum. Fizjogr. 6: 123 — 134.
Google Scholar
Załuski T. 1989. Zróżnicowanie zbiorowisk łąkowych z klasy Molinio-Arrhenatheretea doliny Brynicy i jej dopływów. Stud. Soc. Sci. Toruń., Sect. D, 12, 2: 1 — 74.
Google Scholar
Zarzycki K. 1958. Ważniejsze zespoły łąkowe doliny górnej Wisły, a poziom wód gruntowych. Acta Soc. Bot. Pol., 27, 3: 383 — 428.
DOI: https://doi.org/10.5586/asbp.1958.022
Google Scholar
Zarzycki K. 1967. Łąki Pienińskiego Parku Narodowego i ich racjonalne zagospodarowanie. Chrońmy Przyr. Ojcz. 1: 11 — 19.
Google Scholar
Zarzycki K. 1971.Ogólna charakterystyka Bieszczadów Zachodnich i ich roślinności. Fragm. Faun. 17, 1: 11 — 21.
DOI: https://doi.org/10.3161/00159301FF1971.17.1.011
Google Scholar
Autorzy
Anna KryszakKatedra Łąkarstwa Akademii Rolniczej w Poznaniu Poland
Statystyki
Abstract views: 71PDF downloads: 130
Licencja
Prawa autorskie (c) 2003 Maria Grynia, Anna Kryszak
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.
Z chwilą przekazania artykułu, Autorzy udzielają Wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji na korzystanie z artykułu przez czas nieokreślony na terytorium całego świata na następujących polach eksploatacji:
- Wytwarzanie i zwielokrotnianie określoną techniką egzemplarzy artykułu, w tym techniką drukarską oraz techniką cyfrową.
- Wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy artykułu.
- Publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie artykułu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym.
- Włączenie artykułu w skład utworu zbiorowego.
- Wprowadzanie artykułu w postaci elektronicznej na platformy elektroniczne lub inne wprowadzanie artykułu w postaci elektronicznej do Internetu, lub innej sieci.
- Rozpowszechnianie artykułu w postaci elektronicznej w internecie lub innej sieci, w pracy zbiorowej jak również samodzielnie.
- Udostępnianie artykułu w wersji elektronicznej w taki sposób, by każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym, w szczególności za pośrednictwem Internetu.
Autorzy poprzez przesłanie wniosku o publikację:
- Wyrażają zgodę na publikację artykułu w czasopiśmie,
- Wyrażają zgodę na nadanie publikacji DOI (Digital Object Identifier),
- Zobowiązują się do przestrzegania kodeksu etycznego wydawnictwa zgodnego z wytycznymi Komitetu do spraw Etyki Publikacyjnej COPE (ang. Committee on Publication Ethics), (http://ihar.edu.pl/biblioteka_i_wydawnictwa.php),
- Wyrażają zgodę na udostępniane artykułu w formie elektronicznej na mocy licencji CC BY-SA 4.0, w otwartym dostępie (open access),
- Wyrażają zgodę na wysyłanie metadanych artykułu do komercyjnych i niekomercyjnych baz danych indeksujących czasopisma.
Inne teksty tego samego autora
- Anna Kryszak, Maria Grynia, Jan Kryszak, Mieczysław Grzelak, Plonowanie wiechliny łąkowej i tymotki łąkowej nawożonych makro- i mikroelementami , Biuletyn Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin: Nr 225 (2003): Wydanie specjalne
