Uwarunkowania genetyczne oraz współzależności plonu i wybranych cech użytkowych pszenicy ozimej (Triticum aestivum L.)
Stanisław Węgrzyn
s.wegrzyn@ihar.edu.plInstytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin, Oddział w Krakowie (Poland)
Tadeusz Wojas
Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin, Oddział w Krakowie (Poland)
Tadeusz Śmiałowski
Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin, Oddział w Krakowie (Poland)
Abstrakt
Na podstawie analizy doświadczeń hodowlanych z rodami pszenicy ozimej omówiono genetyczne uwarunkowanie i współzależności takich cech, jak: plon z poletka, masa 1000 ziaren, liczba dni od 1 maja do kłoszenia, wysokość roślin oraz odporność na choroby grzybowe: mączniak, rdzę brunatną, plamistości liści i septoriozę kłosa. Wszystkie cechy, z wyjątkiem plonu, odporności na plamistości liści i septoriozę kłosa, odznaczały się wysokim współczynnikiem genetycznego uwarunkowania, w granicach 0,78–0,94. Dla trzech ostatnich cech współczynnik ten był średni: od 0,43 do 0,56, przy czym najniższa wartość odnosi się do plonu. Obliczone korelacje miały w większości niskie i średnie wartości; korelacje genotypowe były z reguły nieznacznie wyższe, co oznacza że korelacje fenotypowe były uwarunkowane głównie genotypem roślin. Dla kilku par cech wartości korelacji były statystycznie istotne. Najsilniej skorelowane dodatnio były: odporność na plamistości liści z liczbą dni do kłoszenia, odporność na plamistości liści z odpornością na septoriozę kłosa, plon z masą 1000 ziaren oraz odporność na septoriozę kłosa z wysokością (ta ostatnia zależność jest niekorzystna z punktu widzenia hodowli). Wykazano także ujemną, niezbyt wysoką, lecz statystycznie istotną korelację pomiędzy plonem a liczbą dni do kłoszenia, co oznaczało wyższy plon form wcześniejszych.
Słowa kluczowe:
cechy użytkowe, genetyczne uwarunkowanie, pszenica ozima, współzależności cechBibliografia
Baker R. J., Bendelow V. M., Kaufmann M. L. 1968. Inheritance and interrelationships among yield and several quality traits in common wheat. Crop Sci. 8: 725 — 728.
DOI: https://doi.org/10.2135/cropsci1968.0011183X000800060025x
Google Scholar
Bhatt G. M. 1972. Inheritance of heading date, plant height, and kernel weight in two spring wheat crosses. Crop Sci. 12: 95 — 98.
DOI: https://doi.org/10.2135/cropsci1972.0011183X001200010033x
Google Scholar
Budak N., Yildirim M. B. 1999. Correlations among the yield and yield components at segregating populations derived from selection based on harvest index in bread wheat. Cereal Res. Commun. 27: 267 — 272.
DOI: https://doi.org/10.1007/BF03543535
Google Scholar
Ehdaie B., Waines J. G. 1989. Genetic variation, heritability and path-analysis in landraces of bread wheat from southwestern Iran. Euphytica 41: 183 — 190.
DOI: https://doi.org/10.1007/BF00021584
Google Scholar
Falconer D., S. 1960. Introduction to quantitative genetics. Oliver and Boyd, London.
Google Scholar
Fonseca S., Patterson F. L. 1968. Yield component heritabilities and interrelationships in winter wheat (Triticum aestivum L.). Crop Sci. 8: 614 — 617.
DOI: https://doi.org/10.2135/cropsci1968.0011183X000800050032x
Google Scholar
Hallauer A. R., Miranda J. B. 1995. Quantitative genetics in maize breeding. Iowa State Univ., Ames.
Google Scholar
Jedyński S., Lonc W. 1983. Odziedziczalność i efekty genowe cech użytkowych mieszańców pszenicy ozimej. Zesz. Probl. Post. Nauk Rol. 290: 193 — 200.
Google Scholar
Kassem A. A. 1978. Genetic analysis and inter-relationships of quantitative characters in spring wheat. Alex. J. Agric. Res. 26: 333 — 342.
Google Scholar
Ketata H., Edwards L. H., Smith E. L. 1976. Inheritance of eight agronomic characters in a winter wheat cross. Crop Sci. 16: 19 — 22.
DOI: https://doi.org/10.2135/cropsci1976.0011183X001600010005x
Google Scholar
Knott D. R., Talukdar B. 1971. Increasing seed weight in wheat and its effect on yield, yield components, and quality. Crop Sci., 11: 280 — 283.
DOI: https://doi.org/10.2135/cropsci1971.0011183X001100020034x
Google Scholar
Lonc W., Białowąs S., Choma K., Krupa F. 1989. Zastosowanie taksonomii wrocławskiej do oceny wartości hodowlanej kilku odmian pszenicy ozimej. Zesz. Probl. Post. Nauk Rol., Z. 382: 119 — 125.
Google Scholar
Lonc W., Malawko-Murawska Z., Strugała J. 1983 a. Odziedziczalność i postęp genetyczny cech ilościowych mieszańców F2 pszenicy ozimej. Zesz. Probl. Post. Nauk Rol. Z. 290: 159 — 167.
Google Scholar
Lonc W., Malawko-Murawska Z., Strugała J. 1983 b. Zmienność i odziedziczalność masy 1000 ziarn i liczby opadania mieszańców pszenicy ozimej. Zesz. Probl. Post. Nauk Rol. 290: 229 — 243.
Google Scholar
Pochaba L., Węgrzyn S. 2000. Zmienność i współzależność kilku cech pszenicy ozimej. Biul. IHAR 216: 261 — 266.
Google Scholar
Sayed H. I. 1978. Inheritance of five quantitative characters of bread wheat. Theor. Appl. Genet. 52: 73 — 76.
DOI: https://doi.org/10.1007/BF00281319
Google Scholar
Sidwell R. J., Smith E. L., McNew R. W. 1976. Inheritance and interrelationships of grain yield and selected yield-related traits in a hard red winter wheat cross. Crop Sci. 16: 650 — 654.
DOI: https://doi.org/10.2135/cropsci1976.0011183X001600050013x
Google Scholar
Sidwell R. J., Smith E. L., McNew R. W. 1978. Heritability and genetic advance of selected agronomic traits in a winter wheat cross. Cereal Res. Commun. 6: 103 — 111.
Google Scholar
Singh R. P., Rajaram S., Miranda A., Huerta-Espino J., Autrique E. 1998. Comparison of two crossing and four selection schemes for yield, yield traits, and slow rusting resistance to leaf rust in wheat. Euphytica 100: 35 — 43.
DOI: https://doi.org/10.1023/A:1018391519757
Google Scholar
Virk D. S., Aulakh H. S., Pooni H. S. 1977. A path coefficient analysis of grain yield in three bread wheat crosses. Cereal Res. Commun. 5: 31 — 39.
Google Scholar
Węgrzyn S. 1983. Znaczenie korelacji w hodowli roślin. Zesz. Probl. Post. Nauk Rol. 290: 15 — 21.
Google Scholar
Węgrzyn S., Strzembicka A., Gajda Z. 1994. Variability of the winter wheat breeding materials with respect to their reaction to leaf rust and powdery mildew. Genet. Pol. 35 B: 241 — 245.
Google Scholar
Autorzy
Stanisław Węgrzyns.wegrzyn@ihar.edu.pl
Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin, Oddział w Krakowie Poland
Autorzy
Tadeusz WojasInstytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin, Oddział w Krakowie Poland
Autorzy
Tadeusz ŚmiałowskiInstytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin, Oddział w Krakowie Poland
Statystyki
Abstract views: 32PDF downloads: 7
Licencja
Prawa autorskie (c) 2002 Stanisław Węgrzyn, Tadeusz Wojas, Tadeusz Śmiałowski
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.
Z chwilą przekazania artykułu, Autorzy udzielają Wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji na korzystanie z artykułu przez czas nieokreślony na terytorium całego świata na następujących polach eksploatacji:
- Wytwarzanie i zwielokrotnianie określoną techniką egzemplarzy artykułu, w tym techniką drukarską oraz techniką cyfrową.
- Wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy artykułu.
- Publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie artykułu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym.
- Włączenie artykułu w skład utworu zbiorowego.
- Wprowadzanie artykułu w postaci elektronicznej na platformy elektroniczne lub inne wprowadzanie artykułu w postaci elektronicznej do Internetu, lub innej sieci.
- Rozpowszechnianie artykułu w postaci elektronicznej w internecie lub innej sieci, w pracy zbiorowej jak również samodzielnie.
- Udostępnianie artykułu w wersji elektronicznej w taki sposób, by każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym, w szczególności za pośrednictwem Internetu.
Autorzy poprzez przesłanie wniosku o publikację:
- Wyrażają zgodę na publikację artykułu w czasopiśmie,
- Wyrażają zgodę na nadanie publikacji DOI (Digital Object Identifier),
- Zobowiązują się do przestrzegania kodeksu etycznego wydawnictwa zgodnego z wytycznymi Komitetu do spraw Etyki Publikacyjnej COPE (ang. Committee on Publication Ethics), (http://ihar.edu.pl/biblioteka_i_wydawnictwa.php),
- Wyrażają zgodę na udostępniane artykułu w formie elektronicznej na mocy licencji CC BY-SA 4.0, w otwartym dostępie (open access),
- Wyrażają zgodę na wysyłanie metadanych artykułu do komercyjnych i niekomercyjnych baz danych indeksujących czasopisma.
Inne teksty tego samego autora
- Joanna Ukalska, Krzysztof Ukalski, Tadeusz Śmiałowski, Wiesław Mądry, Badanie zmienności i współzależności cech użytkowych w kolekcji roboczej pszenicy ozimej (Triticum aestivum L.) za pomocą metod wielowymiarowych. Część II. Analiza składowych głównych na podstawie macierzy korelacji fenotypowych i genotypowych , Biuletyn Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin: Nr 249 (2008): Wydanie regularne
- Krzysztof Ukalski, Joanna Ukalska, Tadeusz Śmiałowski, Wiesław Mądry, Badanie zmienności i współzależności cech użytkowych w kolekcji roboczej pszenicy ozimej (Triticum aestivum L.) za pomocą metod wielowymiarowych. Część I. Korelacje fenotypowe i genotypowe , Biuletyn Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin: Nr 249 (2008): Wydanie regularne
- Marcin Studnicki, Wiesław Mądry, Tadeusz Śmiałowski, Wielocechowa analiza różnorodności fenotypowej w kolekcji roboczej pszenicy jarej , Biuletyn Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin: Nr 252 (2009): Wydanie regularne
- Tadeusz Śmiałowski, Stanisław Węgrzyn, Maria Stachowicz, Analiza zmienności i korelacji ważnych cech technologicznych rodów i odmian pszenicy ozimej , Biuletyn Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin: Nr 249 (2008): Wydanie regularne
- Tadeusz Drzazga, Paweł Krajewski, Tadeusz Śmiałowski, Ewa Śmiałek, Ocena odmian pszenicy ozimej pod względem tolerancji na suszę , Biuletyn Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin: Nr 260/261 (2011): Wydanie regularne
- Tadeusz Śmiałowski, Anna Cieplicka, Dariusz R. Mańkowski, Jedno i wielozmienna charakterystyka rodów jęczmienia jarego (Hordeum vulgare L.) wyhodowanych w HR Smolice i badanych w zespołowych doświadczeniach hodowlanych w roku 2016 , Biuletyn Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin: Nr 282 (2017): Wydanie regularne
- Marcin Studnicki, Wiesław Mądry, Tadeusz Śmiałowski, Porównanie efektywności metod statystycznych tworzenia kolekcji podstawowej na przykładzie pszenicy jarej , Biuletyn Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin: Nr 252 (2009): Wydanie regularne
- Krzysztof Ukalski, Tadeusz Śmiałowski, Wielocechowa analiza wyników doświadczeń wstępnych z żytem ozimym , Biuletyn Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin: Nr 260/261 (2011): Wydanie regularne
- Tadeusz Śmiałowski, Maria Bogacka, Zygmunt Nita, Edward Witkowski, Wykorzystanie wieloczynnikowej analizy wariancji do oceny przezimowania wybranych rodów pszenicy ozimej , Biuletyn Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin: Nr 259 (2011): Wydanie regularne
- Edward Witkowski, Krystyna Witkowska, Urszula Woźna-Pawlak, Krzysztof Rubrycki, Przemysław Matysik, Maria Bogacka, Helena Bielerzewska, Marcin Konieczny, Małgorzata Łagodzka-Gola, Tadeusz Drzazga, Tadeusz Śmiałowski, Przydatność badań mrozoodporności w przewidywaniu zimotrwałości odmian pszenicy ozimej , Biuletyn Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin: Nr 268 (2013): Wydanie regularne
